Η ανοησία της επίθεσης στο Ιράν - του Nikolas Kristof

Οι Αμερικανοί ξεκίνησαν άλλον έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή, βασιζόμενοι σε αμφίβολες πληροφορίες των μυστικών υπηρεσιών και, όπως το 2003, ελλοχεύει ο κίνδυνος να μην έχουν αναλογιστεί επαρκώς τους σημαντικούς κινδύνους και τα αβέβαια οφέλη. 

 «Ο Πρόεδρος Τραμπ δηλώνει ότι ο στόχος αυτού του "μαζικού και συνεχιζόμενου" πολέμου δεν είναι τίποτα λιγότερο από την αλλαγή καθεστώτος: Έχει ορκιστεί να εξουδετερώσει τις στρατιωτικές δυνάμεις του Ιράν, να καταστρέψει το πυρηνικό του πρόγραμμα (ξανά) και να ανατρέψει την ηγεσία του. Υψηλοί στόχοι. Παραμένουν όμως θεμελιώδη ερωτήματα: Πόσο πιθανό είναι να τα καταφέρει όλα αυτά, και με τι κόστος και ρίσκο;» 

 «Ο πόλεμος είναι αβέβαιος. Μερικές φορές εξελίσσεται ομαλά, όπως ο Πόλεμος του Κόλπου το 1991, και άλλες φορές βρίσκεσαι βαλτωμένος στο Βιετνάμ, το Αφγανιστάν ή το Ιράκ. Έχω κάνει ρεπορτάζ από το Ιράν όλα αυτά τα χρόνια και έχω δει τη λαϊκή δυσαρέσκεια κατά της κυβέρνησης, οπότε ίσως οι επιθέσεις να οδηγήσουν στην κατάρρευση της κυβέρνησης του Ιράν, όπως συνέβη με τους συμμάχους της στη Συρία το 2024.» 

 «Όμως οι αεροπορικοί πόλεμοι από μόνοι τους έχουν πτωχό ιστορικό στην ανατροπή ηγετών: Οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό τους Προέδρους Τζο Μπάιντεν και Τραμπ, δαπάνησαν περισσότερα από 7 δισεκατομμύρια δολάρια (~6,02 δισεκατομμύρια ευρώ) βομβαρδίζοντας την Υεμένη και δεν κατάφεραν να εκτοπίσουν ούτε τους αδύναμους, μη δημοφιλείς και ανεπαρκώς εξοπλισμένους Χούθι.»

  «Σε γενικές γραμμές, οι αμερικανικές στρατιωτικές επεμβάσεις έχουν καλύτερο ιστορικό επιτυχίας όταν έχουν έναν ακριβή, περιορισμένο στόχο — όπως η επιχείρηση στη Βενεζουέλα για τη σύλληψη του Προέδρου Νικολάς Μαδούρο. Ο πόλεμος με το Ιράν φαίνεται να είναι το αντίθετο, στοχεύοντας σε τίποτα λιγότερο από την ανατροπή μιας κυβέρνησης ενός πληθυσμού άνω των 90 εκατομμυρίων ανθρώπων.» 

 «Ο Τραμπ μπορεί να έχει μια υπερβολικά αισιόδοξη άποψη για το τι θα συνεπαγόταν ένας πόλεμος με το Ιράν, επειδή το Ιράν μόλις που αντέδρασε στη δολοφονία του Κασέμ Σουλεϊμανί το 2020 ή στον βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων πέρυσι.»

Η εκτίμηση του βραβευμένου πολεμικού ανταποκριτή είναι ότι το Ιράν αισθάνεται πως τώρα πρέπει να αποκαταστήσει την αποτροπή και θα συνεχίσει να απαντά επιθετικά — όχι μόνο επιτιθέμενο σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, αλλά ίσως και πλήττοντας πλοία στα Στενά του Ορμούζ (από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου) ή οργανώνοντας μελλοντικές τρομοκρατικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων παγκοσμίως.

 «Ο σκοπός της στρατιωτικής δράσης είναι να μας κάνει πιο ασφαλείς, όμως το Ιράν δεν φαινόταν να είναι σε θέση να αποτελέσει ουσιαστική απειλή για την Αμερική τα επόμενα χρόνια. Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ ή των βοηθών του, οι πύραυλοί του πιθανότατα δεν θα είναι σύντομα σε θέση να φτάσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, και το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ενταφιασμένο και προφανώς σε παύση. Επιτιθέμενοι στο Ιράν, φοβάμαι ότι αυξήσαμε τον κίνδυνο αντί να τον μειώσουμε. 

Ένα ακόμη κόστος του πολέμου είναι ότι θα εξαντλήσει τα πυρομαχικά, όπως τους πυραύλους Tomahawk και διάφορα αναχαιτιστικά συστήματα που βρίσκονται ήδη σε έλλειψη, και θα μας αποσπάσει από τις μακροπρόθεσμες στρατηγικές προκλήσεις της Αμερικής στην Ασία. Θα υποβαθμίσουμε τη στρατιωτική μας ικανότητα να αντιμετωπίσουμε την επόμενη κρίση.»

 «Όπως το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεΐν, το Ιράν έχει μια καταπιεστική και μη δημοφιλή κυβέρνηση, η οποία ασκεί ολέθρια επιρροή στην περιοχή. Το Ιράν μόλις κατέσφαξε χιλιάδες διαδηλωτές — τουλάχιστον 6.800 πολίτες και ίσως πολλούς περισσότερους, σύμφωνα με το Πρακτορείο Ειδήσεων Ακτιβιστών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRANA). Το καθεστώς αποτελεί στυλοβάτη του μισογυνισμού, υποστηρίζει κακόβουλους δρώντες σε όλη τη Μέση Ανατολή και κρατά δέσμιους εκατομμύρια μορφωμένους ανθρώπους.» 

 «Και όπως συνέβη με το Ιράκ το 2003, ο πόλεμος δεν είναι απαραίτητα το καλύτερο εργαλείο για την αντιμετώπιση μιας βάναυσης και εχθρικής κυβέρνησης. Στις διεθνείς σχέσεις, τα προβλήματα είναι περισσότερα από τις λύσεις, ενώ στο παρελθόν η ψευδαίσθηση μιας εύκολης στρατιωτικής απάντησης έχει προκαλέσει επανειλημμένα τραγωδίες, τόσο για εμάς τους ίδιους όσο και για τους άλλους.» 

 «Ο Kristof αναφέρει πως, την παραμονή του πολέμου επικοινώνησε με μια ηρωική Ιρανή δικηγόρο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη Νασρίν Σοτουντέ, της οποίας το θάρρος και η αψηφισιά απέναντι στο καθεστώς την έχουν οδηγήσει επανειλημμένα στη φυλακή. Του είπε ότι η καλύτερη στιγμή για στρατιωτικά πλήγματα θα ήταν ο Ιανουάριος, όταν ίσως θα μπορούσαν να είχαν σταματήσει τη σφαγή στους δρόμους.»

 «Η Σοτουντέ, όπως και κάποιοι άλλοι Ιρανοί, έμοιαζε διχασμένη εν όψει της πρόσφατης στρατιωτικής δράσης. Πριν από τις σφαγές, έλεγε ότι η θέση της ήταν: "Δεν μπορείς να φτάσεις στη δημοκρατία μέσω βομβαρδισμών". Μετά, αποτροπιασμένη από τις σφαγές, δήλωσε ότι τάσσεται υπέρ μιας εξωτερικής ανθρωπιστικής παρέμβασης για την προστασία των διαδηλωτών — αλλά όχι υπέρ των μονομερών στρατιωτικών επιθέσεων από τον Τραμπ.» 

 «Ορισμένοι πόλεμοι είναι αναγκαίοι. Αντίθετα, αυτός είναι ένας πόλεμος επιλογής. Υπήρχε μια διπλωματική οδός πολλά υποσχόμενη για την αντιμετώπιση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Όλα έδειχναν ότι το Ιράν ήταν πρόθυμο να προσφέρει μια συμφωνία που θα ανέστελλε τον εμπλουτισμό ουρανίου για αρκετά χρόνια και, μετά από αυτό, θα περιόριζε τον εμπλουτισμό σε πολύ χαμηλά επίπεδα υπό αυστηρούς ελέγχους, ενώ παράλληλα θα αραίωνε το απόθεμά του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο.» 

  «Αυτή θα ήταν μια μη ικανοποιητική λύση, καθώς δεν θα είχε αντιμετωπίσει το ζήτημα των πυραύλων του Ιράν ή την καταπίεση που ασκεί. Οι διπλωματικές λύσεις είναι συχνά μη ικανοποιητικές, επειδή αποτελούν προϊόν συμβιβασμού. Όμως, ο Τραμπ δημιούργησε μια πυρηνική κρίση με το Ιράν, εν μέρει σκίζοντας την ατελή πυρηνική συμφωνία που είχε συνάψει ο Πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα με τους Αγιατολάχ. Αν οι Αμερικανοί είχαν τηρήσει τη συμφωνία, σήμερα θα βρισκόμασταν σε ένα ασφαλέστερο σημείο — και σε κατάσταση ειρήνης.» 

  «Οι Αμερικανοί είχαν πολλές επιλογές να υπονομεύσουν την ιρανική κυβέρνηση και να επιφέρουν την αλλαγή, υπήρχαν άλλες προσεγγίσεις που δεν περιλάμβαναν πόλεμο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να είχαν προσπαθήσει να συνενώσουν την κατακερματισμένη αντιπολίτευση και να εργαστούν για την αποσταθεροποίηση των παραστρατιωτικών οργανώσεων. Θα μπορούσαν να έχουν εισαγάγει λαθραία πολλούς περισσότερους τερματικούς σταθμούς Starlink, ώστε οι Ιρανοί να μπορούν να επικοινωνούν. Η κοινότητα των υπηρεσιών πληροφοριών θα μπορούσε να είχε θέσει ως προτεραιότητα τις έρευνες για τη διαφθορά της ηγεσίας. Ο συντάκτης αναφέρει ότι θα ήθελε πολύ να δει διαρροές που θα ξεσκέπαζαν τον πλούτο των κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων ή αναφορές για τα παιδιά και τα εγγόνια τους που απολαμβάνουν τη συβαριτική ζωή τους στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν ακόμα να αξιοποιήσουν αυτές τις τακτικές.»

  «Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι ένας από τους παράγοντες που υπονόμευσαν περισσότερο τους Ιρανούς ηγέτες πέρυσι δεν ήταν μια βόμβα, αλλά ένα βίντεο που έδειχνε τον πολυτελή γάμο της κόρης ενός Ιρανού σκληροπυρηνικού, η οποία φορούσε ένα στράπλες, ντεκολτέ φόρεμα. Το βίντεο έγινε viral στο Ιράν και υπογράμμισε την υποκρισία και τα δύο μέτρα και δύο σταθμά των ηγετών, οι οποίοι επιβάλλουν στο κοινό κανόνες που οι ίδιοι δεν τηρούν. Χρειαζόμαστε τη διαρροή περισσότερων τέτοιων βίντεο.»

«Όλα αυτά βέβαια, δεν είναι τόσο εντυπωσιακά όσο η ανατίναξη ναυτικών βάσεων ή διυλιστηρίων πετρελαίου. Θυμηθείτε όμως ότι το 1979 δεν ήταν τα πολυβόλα και οι βόμβες που ανέτρεψαν τον σάχη, αλλά οι λαθραία διακινούμενες κασέτες με κηρύγματα και τραγούδια.

 Ο πολύπειρος δημοσιογράφος αμφιβάλλει, όπως λέει για το αν μια εκστρατεία βομβαρδισμών μπορεί να ανατρέψει τους αγιατολάχ, αλλά είναι τόσο αντιδημοφιλείς, που πιστεύει ότι κάποια στιγμή μπορούν να εκδιωχθούν —και θα εκδιωχθούν— από μια πιο οργανωμένη και καλύτερα χρηματοδοτούμενη αντιπολίτευση.» 

«Κοιτάξτε, χρειαζόμαστε όλοι μια δόση ταπεινότητας για το τι μέλλει γενέσθαι».

Οι υπέρμαχοι της ειρήνης, όπως ο Kristof, είχαν δίκιο σε κάποιες περιπτώσεις χρήσης βίας (όπως στον πόλεμο του Ιράκ), αλλά άδικο σε άλλες (όπως στην ενίσχυση των δυνάμεων στο Ιράκ). 

Ζυγίζοντας τα οφέλη και το κόστος του νέου πολέμου με το Ιράν, εκφράζει φόβους ότι η Αμερική έχει διολισθήσει, υπνοβατώντας σε ακόμη μια επικίνδυνη ανοησία στη Μέση Ανατολή.

 «Όταν έχεις βιώσει τη φρίκη του πολέμου, πιστεύεις ότι αυτός θα έπρεπε να είναι η έσχατη λύση — και όχι μια άβυσσος στην οποία κατρακυλάμε χωρίς νομική βάση ή σαφείς στόχους, ωθώντας μας όλους αδικαιολόγητα σε έναν πιο επικίνδυνο κόσμο, όπου η μόνη βεβαιότητα είναι η αιματοχυσία.»

Το αρχικό άρθρο είναι προσαρμογή από το κείμενο του Nikolas Kristof , "The Folly of Attacking Iran" στους New York Times στις 28 Φεβρουαρίου 2026